ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΟΥ BAD ISCHL, απόπειρα βιωματικής χαρτογράφησης, διαθλασμένη μέσω της ποίησης και του στοχασμού, βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με τις έννοιες του χρόνου και της τέχνης. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό έκκεντρων θεματικά και μορφολογικά κειμένων, τα οποία αποκτούν ενότητα χάρη σε έναν αθέατο σύνδεσμο: το βλέμμα του παρατηρητή. Συγχρόνως, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι μέσα από αναφορές σε έργα τέχνης και αποσπάσματα από την παγκόσμια λογοτεχνία, τα οποία συνυφαίνονται με θραύσματα μνήμης στον ιστό του κειμένου, ο συγγραφέας επιχειρεί να φωτίσει όψεις της καθημερινής ζωής, αλλά και το αντίστροφο: να μετουσιώσει το απλό και τετριμμένο σε αισθητική εμπειρία. Έτσι, τέχνη και πραγματικότητα διασταυρώνονται, συχνά κατά απροσδόκητο τρόπο, καταργώντας τα μεταξύ τους όρια.
Η γραφή του Κώστα Μαυρουδή χαρακτηρίζεται από λεπτή ειρωνεία, από έναν διάχυτο σκεπτικισμό για την ανθρώπινη φύση και την πορεία της Ιστορίας, και βέβαια από προσήλωση στην αισθητική διάσταση της ζωής.
Κριτικές
- Ηλίας Μαγκλίνης, Η Καθημερινή (προδημοσίευση), 21/12/2022
- Αλέξανδρος Ζωγραφάκης, istos.gr, 31/12/2022
- Αριστοτέλης Σαϊνης, Η Εφημερίδα των Συντακτών, 21/1/2023
- Ελισάβετ Κοτζιά, Η Καθημερινή, 6/2/2023
- Ελένη Γκίκα, fractal.gr, 8/2/2023
- Διώνη Δημητριάδου, Bookpress, 10/3/2023
- Λάκης Δόλγερας, The Books Journal, 26/3/2023
- Ευγενία Μπογιάνου, Η Αυγή, 5/4/2023
- Φωτεινή Σίμου, Κ της Καθημερινής, 23/4/2023
- Ηλίας Κεφάλας, Ο αναγνώστης, 25/4/2023
- Άκης Παπαντώνης, Προσωπικός ιστός, 6/8/2023
Από τις “Κουρτίνες του Γκαριμπάλντι” και τη “Ζωή με εχθρούς και άλλα κείμενα” ως αυτό εδώ το βιβλίο, ο Κ.Μ. μοιάζει στα μάτια μου με συγγραφέα που διαρκώς οργώνει το χωράφι της μνήμης, γνωρίζοντας καλά πως αυτό είναι σπαρμένο ψέματα. Την ίδια στιγμή, και με εξαίρεση την “Αθανασία των Σκύλων” (το καλύτερο του βιβλίο κατ’ έμε), μας προσφέρει βιβλία που είναι η συναρμογή αφηγηματικών θραυσμάτων, μικρότερων και μεγαλύτερων, εν είδε αναμνήσεων, ημερολογιακών σημειώσεων, επιφυλλίδων, στοχασμών που προέκυψαν από κάποια ασήμαντη, εν πρώτοις, αφορμή. Και είναι κατά κανόνα η γλώσσα και η βαθύτητα των θραυσμάτων αυτών που τα κάνει γοητευτικά, όχι η συνεκτικότητα ή αφηγηματική ροή τους.
Έτσι και στο “Αλάτι του Bad Ischl” βλέπουμε μεν μια κατανομή του υλικού σε κεφάλαια (με το κάθε τέτοιο κεφάλαιο να είναι χωρισμένο σε αριθμημένα μέρη), αλλά αυτή είναι μάλλον προσχηματική. Εντός κάθε κεφαλαίου, ο Κ.Μ. μας παραθέτει σκέψεις, ιδέες, σκηνές ενός παραλλαγμένου παρελθόντος που μάλλον συνειρμικά προκύπτουν η μία από τον άλλη παρά έχουν κάποια “εξ αίματος” αφηγηματική συγγένεια. Αλλά ό,τι λείπει (ενδεχομένως) από τον αναγνώστη σε δομή και αφηγηματική συνοχή, το αναπληρώνουν σε υπερθετικό βαθμό οι επισημάνσεις του συγγραφέα, οι σκέψεις του που προκύπτουν μέσα από αναζητήσεις στον αμείλικτο χρόνο που περνά, ο βαθύς τρόπος με τον οποίο ανατέμνει το βιωμένο εις βάρος του αβίωτου (χρόνου/λήθης/πόνου). Κι αν στην αρχή προσπαθεί κανείς να συντονιστεί με τον βηματισμό του βιβλίου, πολύ γρήγορα πιάνει τον εαυτό του να περιδιαβάζει τις γοητευτικές σημειώσεις του Κ.Μ. όπως θα περιδιάβαζε ένα μουσείο στολισμένο με τα βιώματα μια ολόκληρης ζωής.
Ακόμα λοιπόν κι αν παραδεχτώ πως με έλκει ιδιαιτέρως το ζήτημα της μνήμης, εξού και η τόσο θετική αποτίμησή μου για το βιβλίο αυτό, θα ήταν άδικο εκ μέρους μου να μην σημειώσω πως ο Κ.Μ. καταφέρνει να κάνει ακόμα και την περιγραφή μιας σημείωσης στο εσώφυλλο ενός ξεχασμένου βιβλίου ανάγνωσμα με ουσία. Το καλύτερο βιβλίο της φετινής (μου) εσοδείας.
Υ.Γ.: …τι τίτλος, δεμένος με μια ιστορία εντός της ιστορίας από τα χέρια του σπουδαίου Max Sebald!
Η αθανασία ξεπροβάλλει με ποικίλες μορφές και σε παλαιότερα βιβλία του Μαυρουδή και, όπως άλλοτε έτσι και τώρα, δεν έχει μεταφυσικό μα απολύτως εγκόσμιο χαρακτήρα πηγαίνοντας μαζί με την επικοινωνία και τις διασταυρώσεις των καλλιτεχνικών έργων καθώς αλλάζουν προσανατολισμό αναφοράς.
