της Γιώτας Κριτσέλη
Κατά την εκτύπωση της Γραφομηχανούλας έζησα μια ιστορία πάθους παρόμοια με εκείνην του αφηγητή του Κρακάουερ προς τη γραφομηχανή του. Η σχέση του τυπογράφου με τη νεοαποκτηθείσα δίχρωμη μηχανή του έχει όλα τα χαρακτηριστικά της ερωτικής συνύπαρξης: αγωνία πριν, ενθουσιασμός και πάθος όταν η μηχανή άρχισε να λειτουργεί και το ζευγάρι, σε πλήρη σύμπνοια, να παράγει όμορφα βιβλία, αλλά και μελαγχολία και εκνευρισμός όταν ο τυπογράφος έπρεπε να την παραδώσει στα χέρια άλλου χειριστή. Η διαφορά είναι ότι ετούτη η σχέση δεν έσβησε, δεν χάθηκε.
Είναι κάτι βράδια που αν περάσει κανείς έξω από το τυπογραφείο θα ακούσει τον γνώριμο θόρυβο της μηχανής την ώρα που τυπώνει αλλά πιο λαγαρό, πιο εξευγενισμένο, σαν τραγούδι. Είναι το τραγούδι της μηχανής που ετοιμάζεται να δεχθεί τον τυπογράφο. Τότε τυπογράφος και μηχανή σμίγουν και, ξεπερνώντας κάθε περιορισμό, κάθε έννοια ανάγκης, επιδίδονται ξέφρενα στην πράξη της εκτύπωσης καθεαυτήν. Σε μεγάλα, πορώδη φύλλα φίνου χαρτιού, που ο τυπογράφος κρατά για την περίσταση, τυπώνουν σκόρπιες φράσεις και λέξεις, στήλες και αριθμούς και γράμματα, που δεν σηκώνουν την παραμικρή υπόνοια νοήματος.
Και οι δύο ζουν περιμένοντας την ώρα του λυκόφωτος, όταν οι θόρυβοι στο τυπογραφείο κατασιγάζουν και κανείς πια δεν θα τους αναζητήσει. Τότε η μηχανή σηκώνεται ανυπόμονη στα δυο της πόδια, τινάζει το κεφάλι της και από το στόμα της αρχίζουν να βγαίνουν ήχοι αρμονικοί. Η ίδια ιστορία επαναλαμβάνεται βράδια πολλά, κι αν δεν με πιστεύετε δεν έχετε παρά να βεβαιωθείτε περνώντας έξω από το τυπογραφείο. Πίσω από τα κατεβασμένα ρολά θα ακούσετε το τραγούδι της μηχανής, και αν κοιτάξετε προσεκτικά από μια χαραμάδα, θα διακρίνετε τον τυπογράφο να την κοιτάζει με λατρεία.
* Η Γραφομηχανούλα είναι το πρώτο δίχρωμο βιβλίο που τυπώθηκε από τον Κώστα Κωστόπουλο στην καινούργια μηχανή που ταξίδεψε από τη Βαρκελώνη για να βρει στέγη στο τυπογραφείο Γ. Κωστόπουλου.
