ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΩΜΑΤΗΝΟΣ «Βρίκελοι»

Πηδάει πρώτη ἀπ’ τὴν καρότσα, τὰ γυμνά της πόδια βουλιάζουν στὴ λάσπη μέχρι τοὺς ἀστραγάλους, εἶναι κορίτσι δώδεκα χρονῶν, τὴ λένε Σμαρὼ καὶ εἶναι μάντισσα ἀπ’ ὅταν ἦταν βρέφος, ἀπὸ τὴ νύχτα ποὺ οἱ παλιοὶ σύντροφοι γκρέμισαν τὴ μάνα της σ’ ἕνα σέρβικο ξεροπήγαδο. Ἐκεῖνο τὸ μητρικὸ οὐρλιαχτὸ ἦταν ἀσήκωτο γιὰ νὰ τὸ μεταφέρει ἡ ἠχώ, φυλακίστηκε στὸ πηγάδι ὅπως τὸ βουητὸ τῆς θάλασσας στὸ κοχύλι, οἱ Μοῖρες δὲν εἶχαν μοῦτρα νὰ πιάσουν στὸ στόμα τους τὸ ὀρφανό, κι ἔτσι τὸ κορίτσι ἔμεινε μὲ τὶς παλάμες του ἄγραφες καὶ τ’ αὐτιά του ἀκέρωτα. Μπῆκε στὸ μπουλούκι ἀπ’ τὰ ἑφτά, δὲν θυμᾶται τὴ ζωὴ πρίν. Τὴ βρῆκαν ἀγκαλιὰ μ’ ἕνα φιλιατρό: Τί κάνεις ἐκεῖ πέρα, μικρή; Περίμενα νὰ μὲ βρεῖτε. Ποῦ ἤξερες πὼς θὰ σὲ βροῦμε; Μοῦ τό ’πε ἡ μάνα μου ἀπ’ τὸ πηγάδι. Θέλεις νὰ φᾶς; Θέλω. Θέλεις νὰ πιεῖς; Θέλω. Θέλεις νὰ μᾶς ἀκολουθήσεις; Θέλω. Ἀπὸ τότε, σὲ κάθε χωριὸ ποὺ πιάνει τὸ μπουλούκι, ἡ Σμαρὼ γυρεύει νὰ βρεῖ ἕνα πηγάδι, ὁποιοδήποτε, γιὰ ν’ ἀφουγκραστεῖ τὴ φωνὴ τῆς μάνας της νὰ τῆς ψιθυρίζει τὸ ριζικὸ τοῦ τόπου καὶ τῶν ἀνθρώπων του. Αὐτὸ θὰ κάνει καὶ σ’ ἐτοῦτο τὸ βουρκοτόπι, εἶναι ἡ Μάντισσα, μὰ προσώρας προέχει νὰ ξεκολλήσουν τὸν ἀραμπὰ ἀπ’ τὴ λάσπη. Πίσω της πηδάει ἡ Μανταλένα, κρατάει τὰ πασούμια μὲ τὶς κόκκινες φουντίτσες στὸ χέρι, νταρντάνα, κοκέτα, σφίγγει τὴν ἐσάρπα στοὺς ὤμους, τί γίνεται, Χριστόφορε; Ὁ Χριστόφορος ἀνοίγει τὴν πόρτα τοῦ ὁδηγοῦ μὲ βία, βλαστημάει τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Παναγία, κατεβαίνει ἀπ’ τὸ καμιόνι, τσαλαβουτάει στὰ λασπόνερα, φτύνει, ἀνάβει τὸ κλεφτοφάναρο, κοιτάζει κάτω ἀπ’ τὴ βοϊδάμαξα, πίσω ἀπὸ τὸν τροχό, βούλιαξε γιὰ τὰ καλά, γαμῶ τὴν πίστη μου. Δὲν σηκώνεται δηλαδή; Βούλιαξε, λέμε. Καλά, Χριστόφορε. Φώναξε τοὺς ἄλλους νὰ κατεβοῦν. Σίμο-Δῆμο, Δονάτε, κατεβεῖτε.
     Τὰ γυμνά της πόδια βουλιάζουν στὴ λάσπη μέχρι τοὺς ἀστραγάλους, δὲν θὰ τὰ καταφέρουν, μάνα, ἡ μαρμαρένια κάσα εἶναι ἀσήκωτη, αὐτὴ βουλιάζει τὸν ἀραμπά, ἄκου πῶς ἀγκομαχᾶνε, μάνα, ἄκου φωνές, ἄκου βλαστήμιες, ἕνα πηγάδι, ὁποιοδήποτε. Ὅπου νά ’ναι ξημερώνει, οἱ ἄνδρες τὸ παίρνουν ἀπόφαση πὼς δὲν σηκώνεται τοῦτος ὁ θάνατος, σβήνεται τὸ κλεφτοφάναρο, σβήνονται ὅλα. Ἕνα τσακμάκι, μιὰ πορτοκαλιὰ καύτρα, ἡ πικρὴ μυρωδιὰ ἑνὸς τσιγάρου σέρτικου. Κάνει ψύχρα, ἡ Μανταλένα σφίγγει τὴν ἐσάρπα στοὺς ὤμους, δῶ’ μου κι ἐμένα ἕνα, Χριστόφορε, τῆς δίνει, δυὸ πορτοκαλιὲς καῦτρες, πᾶμε χαμένοι, ὁ σώζων ἑαυτὸν σωθήτω, κανένας δὲν τῆς ἀποκρίνεται, ὁ Χριστόφορος εἶναι ἀποκαμωμένος, ἀλλιῶς θὰ τῆς ἔβριζε τὸν Χριστό.
     Εἶναι κορίτσι δώδεκα χρονῶν, τὴ λένε Σμαρώ, κι ἕνας σφάχτης στὴν κοιλιὰ τὴ διπλώνει στὴ μέση· λὲς καὶ τὸ βογκητό της χύθηκε καταγῆς, μέσα ἀπ’ τὴ λάσπη ἀκούγεται ἕνα πάφλασμα, ἕνα φουρφούρισμα, ἕνα ξεφύσημα, κόβονται ὁλωνῶν τὰ ἥπατα. Τὸ κλεφτοφάναρο ἀνάβει ξανά, φέγγει ἕναν γύρο τὰ πρόσωπα, φέγγει τὴ δημοσιά, ποιός εἶναι ἐκεῖ; ποιός εἶναι; λέω, φανερώσου, ἄνθρωπε! Δὲν ἔχω δεῖ ἄνθρωπο πιὸ χλομό, μάνα, λὲς καὶ στὴ φλέβα του τρέχει γάλα, καλὰ εἶμαι, σὰν νὰ μοῦ πέρασε ὁ σφάχτης, ὁ Χριστόφορος παραμερίζει, ὁ Δονάτος παραμερίζει, οἱ δίδυμοι λοξοπατᾶνε ὅπως ὁ κάβουρας, ὁ ξένος περνάει, σκύβει ἀνάμεσα στὰ βόδια καὶ ζεύεται τὸν ζυγό τους. Μὰ τί κάνει, δὲν σηκώνεται ἀπὸ ἄνθρωπο τοῦτος ὁ θάνατος, ὅμως ἐκεῖνος δίνει μιὰ καὶ τραβάει τὸν ἀραμπὰ σὰν νά ’ναι πούπουλο, ἕνα δράμι. Σταυροκοπιοῦνται, κοιτάζονται κατάπληκτοι, ἀνακουφισμένοι. Πῶς θὰ σοῦ ξεπληρώσουμε τὸ καλὸ ποὺ μᾶς ἔκανες, ξένε; Θέλεις νὰ φᾶς, θέλεις νὰ πιεῖς, θέλεις νὰ μᾶς ἀκολουθήσεις; Ἐκεῖνος δὲν βγάζει μιλιά, μόνο πάει κι ἀνεβαίνει στὴν καρότσα. Θέλει. Στὸ μαλακὸ φῶς τῆς αὐγῆς, τὰ βόδια ἀργοσέρνουν τὸν ἀραμπὰ μὲ τὴ μαρμαρένια κάσα, γέρικα βόδια, τόσο μποροῦν τόσο πᾶνε, σκληρόπετσα βόδια, δὲν νιώθουν τὸ καρφὶ τῆς βουκέντρας, γι’ αὐτὸ καὶ δὲν χρειάζονται ἀραμπατζὴ νὰ τὰ ὁδηγήσει, τὸν ξέρουν τὸν δρόμο, αὐτὰ τὸν ἔχουν χαράξει. Ὁρίστε, στὸ βάθος ἀχνοφαίνεται ἕνας πλάτανος, ὅπου πλάτανος καὶ πλατεία, σύντομα ὁ Χριστόφορος θὰ πατήσει τὴν κόρνα στὸ τιμόνι τοῦ καμιονιοῦ ποὺ ἀκολουθεῖ τὸν ἀραμπά, σημάδι στὸ χωριὸ ὅτι ἔφτασε τὸ μπουλούκι, πάντα ἔτσι γίνεται. Ξεκινάει νὰ σιγοβρέχει. Καθισμένοι στὴν καρότσα ἀκοῦνε πάνω ἀπ’ τὰ κεφάλια τους τὸ καραβόπανο νὰ πίνει τὶς βρόχινες στάλες, ἔχουν πάψει ἀπὸ ὥρα νὰ περιεργάζονται τὸν μαυροφορεμένο ξένο ποὺ λαγοκοιμᾶται μὲ τὰ χέρια σταυρωμένα, ποῦ τὴν κρύβουν τόση δύναμη αὐτὰ τὰ κοκαλιάρικα χέρια; Εἶναι φτωχοντυμένος καὶ λερὸς ὅπως καὶ οἱ ἴδιοι, ἔχει φορεμένη τὴν κουκούλα τῆς κάπας του κι ἔτσι δὲν διακρίνεται τὸ πανιασμένο του πρόσωπο, δίχως πρόσωπο τί νὰ καταλάβεις, κοιτάζουν ἔξω ἀπ’ τὸ καμιόνι, πίσω, τὰ περασμένα.
     Ἐρημιὰ καὶ ἡσυχία, οὔτε ἕνας κόκορας δὲν ἔχει λαλήσει, οὔτε ἕνας κόπρος δὲν τοὺς ἔχει πάρει στὸ κατόπι γαβγίζοντας. Τὸ μόνο ποὺ πιάνει ἡ Σμαρὼ στὸν ἀέρα εἶναι χλιαρὲς ἀνάσες ἀνθρώπων καὶ κτηνῶν, τοῦτο τὸ χωριὸ κοιμᾶται, μάνα, τοῦτο τὸ χωριὸ γυρεύει καταφυγὴ στὰ ὄνειρα. Ὁ ἀέρας ξάφνου λεπταίνει, πλησιάζουν, φαίνεται, κάποιο πηγάδι, ὁποιοδήποτε, καλὰ τὸ κατάλαβες, θυγατέρα, δὲν εἶναι σιωπὴ ἐτούτη, εἶναι ἀγωνία καὶ φόβος. Ἡ Σμαρὼ πετάγεται ὄρθια καὶ βάζει τὶς φωνές, μὴν πατᾶς τὴν κόρνα, Χριστόφορε! Ἡ Μανταλένα δίπλα της τρομάζει, τί ἔπαθες, κορίτσι μου; Ἄσ’ τους νὰ χορτάσουν λίγη ζωὴ ἀκόμα, Χριστόφορε! Βοηθᾶτε με νὰ τὴν κάνω καλά. Μὴν τοὺς ξυπνᾶς, Χριστόφορε! Βοηθᾶτε με, σᾶς λέω. Σὲ ξορκίζω, Χριστόφορε, σώνει!