Βιβλία για τις θερινές σας αναγνώσεις (Μέρος II)

Blog, Νέα, Προτάσεις

Οι Εκδόσεις Κίχλη σας προτείνουν τίτλους από τον κατάλογό τους για τις θερινές σας αναγνώσεις.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Αργύρης Χιόνης, Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες

Το παρόν βιβλίο απαρτίζεται από εννέα διηγήματα, στα οποία κυριαρχούν —μόνα τους ή σε συνδυασμό— αυτοβιογραφικά, μυθοπλαστικά και ψευδοδοκιμιακά στοιχεία. Κοινό τους θέμα είναι —σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα—«το παράλογο της ύπαρξης και η ασάφεια των ορίων μεταξύ τρέλας και λογικής». Τα διηγήματα, γραμμένα με παιγνιώδη και ενίοτε παρωδιακή διάθεση, ακολουθούνται από σημειώσεις, οι οποίες εντάσσονται αφηγηματικά στο κείμενο με τρόπο που θυμίζει κάποτε τον Μπόρχες. Ωστόσο, τα παιγνιώδη στοιχεία λειτουργούν συνειδητά ως αντίβαρο στο υπαρξιακό βάθος. Όπως σημειώνει ο ίδιος ο συγγραφέας: «Επειδή το θέμα του βιβλίου είναι αρκετά βαρύ ή, μάλλον, δυσβάστακτο, το ύφος είναι, συχνά, παιγνιώδες, ώστε να μη βαρύνεται η ψυχή όχι μόνο του αναγνώστη αλλά και του ίδιου του συγγραφέα».

«Ποτέ δεν είχα σώας τας φρένας, σαλεμένες τις είχα, αλλά αυτές οι σαλεμένες σώο με κράτησαν μέσα σ’ αυτό τον ανελέητο κόσμο της λογικής.»

Α. Χ.

Νίκος Καχτίτσης – Ο εξώστης
Επίμετρο: Γιάννης Δημητρακάκης, Γιώτα Κριτσέλη, Βίκτωρ Καμχής

Ο ήρωας του Εξώστη, για να γλιτώσει, καταφεύγει στην Αφρική. Αλλά, ενώ γλιτώνει από τους εχθρούς του, δεν μπορεί να διαφύγει την τιμωρία από τον κυριότερο κατήγορο: τον εαυτό του. Βλέπει οράματα, περνάει νύχτες και νύχτες αϋπνίας. Η μοναξιά, το κλίμα κ.λπ. τον σκοτώνει, όπως επίσης και οι αναμνήσεις. Τέλος, έπειτα από πολυετή παραμονή στην κόλαση της Αφρικής, δύο εφιαλτικά περιστατικά ανασκαλεύουν και ξεσκεπάζουν ένα παρελθόν που είχε κατορθώσει με τα ψέματα να κρύψει από τον εαυτό του. Η όλη ιστορία τελειώνει με τον ήρωα παίρνοντας την απόφαση ν’ αυτοκτονήσει κατά τον εξής τρόπο: Διώχνει τους υπηρέτες του, κόβει κάθε σχέση με τις γνωριμίες του (που έχει στην αποικιακή αυτή πόλη), και αποτραβιέται για πάντα στην έπαυλή του […], μέσα στην ενδοχώρα της ζούγκλας, αποφασισμένος να πεθάνει από την ασιτία, και από την ασφυξία που θα του εξασφαλίσουν τα διάφορα φυτά της Αφρικής, τα οποία, με τον γιγαντισμό και την επεκτατικότητα που τα διακρίνει, θα φράξουν μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα τις πόρτες, τα παράθυρα, κάθε άλλο άνοιγμα…

Ν. ΚΑΧΤΙΤΣΗΣ, επιστολή στον Γ. Παυλόπουλο, 3.3.1963

Μαρία Στασινοπούλου – Χαμηλή βλάστηση. Θάμνοι, πόες και μπονσάι

Ιστορίες που προϋποθέτουν προσεκτική ματιά πάνω σε πρόσωπα και γεγονότα ξεχωριστού ενδιαφέροντος. Στιγμιότυπα από την καθημερινή ζωή ιδωμένα με διάθεση ειρωνική και χιουμοριστική, που κάποτε ερωτοτροπεί με το ανέκδοτο. Τα πράγματα έγιναν όπως περιγράφονται, ίσως και διαφορετικά, μπορεί όμως και να επινοήθηκαν ή να υλοποιήθηκαν με το συνταίριασμα φαντασίας και πραγματικότητας. Λόγος πυκνωμένος, που εστιάζει στο απλό και στο αλλότριο και εκτείνεται άλλοτε σε ελάχιστες αράδες και άλλοτε σε λίγες ή περισσότερες σελίδες.

Μιχάλης Μακρόπουλος – Η θάλασσα

Οι πάγοι λιώνουν, ένας αρχαίος μετεωρίτης φανερώνεται και η Γη ερημώνει. Οι μόνοι άνθρωποι που δεν προσβάλλονται από τον ιό που εξαπλώνεται είναι εκείνοι που έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τη μετάλλαξη μιας σειράς γονιδίων. Οι επιζήσαντες κατοικούν σε υπόγειες πόλεις και το μόνο που τους συνδέει με τη ζωή στη Γη είναι η μνήμη· ωστόσο κάποιοι λίγοι μοιράζονται τον πόθο της επιστροφής.
Η Θάλασσα, μια ψηφιδωτή αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο από μια ξεχωριστή κοπέλα, είναι μια λυρική ιστορία επιστημονικής φαντασίας μικρή και γαλήνια, αν και αφορά κάτι τόσο μεγάλο και ηχηρό όσο το τέλος της ανθρωπότητας.

Δήμητρα Λουκά – Η Μούτα και άλλες ιστορίες

Η συλλογή Η Μούτα και άλλες ιστορίες αποτελείται από δεκαπέντε διηγήματα, στα οποία βαρύνοντα ρόλο παίζει η σιωπή. O βουβός πόνος της απώλειας, οι σκληρές εμπειρίες που καταδικάζουν το θύμα σε αιώνια σιωπή, τα βαθιά θαμμένα συναισθήματα που εκδηλώνονται στη δύση του βίου, οι βίαιες πράξεις που ξεπηδούν μέσα από μια χρόνια επιβεβλημένη σιωπή είναι μερικά από τα θέματα που διατρέχουν τα διηγήματα.
Οι ήρωες της Δ. Λουκά διακατέχονται από πάθη, τραύματα και εμμονές. Κάποιοι από αυτούς, για να τα αντιμετωπίσουν, καταφεύγουν στο υπερφυσικό, στον μύθο ή σε αρχέγονες δοξασίες· κάποιοι άλλοι συντρίβονται κάτω από το βάρος των παθών τους, καθώς συγκρούονται με τους άτεγκτους κανόνες της παραδοσιακής κοινωνίας· οι περισσότεροι, πάντως, βιώνοντας επώδυνα τα πάθη και τους φόβους τους γίνονται αποσυνάγωγοι, αποκτώντας άθελά τους μιαν ιδιότυπη ατομικότητα.

Άκης Παπαντώνης- Καρυότυπος

Καρυότυπος (ουσ.) [λόγ. < γαλλ. caryotype]

Ο N., ένας τριαντάχρονος μοριακός βιολόγος, μετακομίζει από την Αθήνα στην Οξφόρδη για να εργαστεί σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα. Εκεί, ξένος μεταξύ ξένων, χρησιμοποιεί τα πειράματά του για να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που τον βασανίζουν: Είναι η γονεϊκή στοργή εγγενές ή επίκτητο χαρακτηριστικό; Είναι η μοναξιά επιλογή ή αναπόδραστη ανθρώπινη συνθήκη; Πότε απαλλάσσεται κανείς από το βάρος των πρώτων βιωμάτων;
Η αφήγηση, διατρέχοντας τον καρυότυπο του Ν., περιγράφει την καθημερινότητα ενός ανθρώπου που παραμένει παρατηρητής της ζωής του και ξεχνά να τη ζήσει. Kινούμενος χωρίς πυξίδα σε μια πόλη την οποία αρνείται να γνωρίσει, ο ήρωας αναμετράται με τις ρίζες του, με τη χώρα στην οποία ζει και τη χώρα από την οποία προέρχεται, με τη γλώσσα, τη μοναξιά, την οικογένειά του και το άλλο φύλο, τις επινοημένες μνήμες και τις ενοχές του, με τα βαθιά χαραγμένα βιώματα ενός «ορφανού του Τσαουσέσκου» — με όλα όσα ναρκοθετούν την προσπάθειά του να αντιπαρατεθεί στον εαυτό του και να αντιμετωπίσει τις εμμονές και τις βεβαιότητές του.

Ούρσουλα Φωσκόλου – Η Παναγία των εντόμων

Στην Παναγία των εντόμων παρακολουθούμε τα βήματα του νεαρού αφηγητή, που, ενώ περιδιαβάζει τους άδειους διαδρόμους του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, το μυαλό του κατακλύζεται από εικόνες του παιδικού του έρωτα. Ένα αθέατο ζευγάρι μάτια τον παρατηρεί από μακριά να περπατά υπνωτισμένος ανάμεσα σε κουφάρια ζώων και απολιθώματα.
Δύο άνθρωποι φαινομενικά ανόμοιοι μεταξύ τους κινούνται παράλληλα σε αυτή τη νουβέλα, η οποία με τη σειρά της κινείται στη σκοτεινή επικράτεια του άρρητου και του μυστηριακού, εξερευνώντας την ύλη του εαυτού, του ιερού και του άλλου. Διαρκείς εναλλαγές φωτός και σκιάς, μια μεγάλη βόλτα στην ανοιξιάτικη Αθήνα, ένας έρωτας που εκπληρώνεται με τρόπο παράδοξο κι ένας άλλος που θα μείνει ανεκπλήρωτος. Μια ιστορία που ακροβατεί στο τεντωμένο σχοινί ανάμεσα στον έρωτα και τον θάνατο.

Θεόδωρος Εσπίριτου – Το παιχνίδι της Άγρας

Με φόντο μια Ευρώπη που σπαράσσεται από τον υπόγειο οικονομικό πόλεμο μεταξύ των κρατών-μελών της, ο Μάρλοου, ερευνητής της Υπηρεσίας Εξιχνίασης Σκοτεινών Υποθέσεων, επιβιβάζεται σε ένα τρένο με προορισμό την Άγρα. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής καλείται να επιλύσει το αίνιγμα μιας εξαφάνισης και δύο φόνων, ενώ κάποιοι συνταξιδιώτες θα του αποκαλύψουν τους φόβους τους για το τι πραγματικά διαδραματίζεται πίσω από την πύλη της Άγρας. Ωστόσο, οι αποκαλύψεις αυτές δεν συνιστούν παρά μόνο την άκρη του νήματος, που οδηγεί σε έναν λαβύρινθο, στο κέντρο του οποίου εξυφαίνεται μια σκοτεινή συνωμοσία.
Χρησιμοποιώντας με δεξιοτεχνία διάφορα λογοτεχνικά είδη, το αστυνομικό μυθιστόρημα, το πολιτικό νουάρ και τη δυστοπική-μελλοντολογική αφήγηση, αλλά και χάρη στην τεχνική του ντόμινο και στην καθηλωτική ατμόσφαιρα που δημιουργεί, ο Εσπίριτου παγιδεύει τον αναγνώστη στα δίχτυα ενός αποτρόπαιου εφιάλτη.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Αλεξάντρ Γκριν- Τα πορφυρά πανιά

Τοποθετημένη στην επινοημένη από τον συγγραφέα, φανταστική χώρα που κάποιοι ονόμασαν «Γκρινλάντια», η νουβέλα του Αλεξάντρ Γκριν υιοθετεί την τεχνική της παραβολής και την ατμόσφαιρα του παραμυθιού για να αφηγηθεί μια μυθική ιστορία αγάπης. Η ερωτική αφύπνιση των δύο νεαρών ηρώων, της Ασσόλ και του Γκρέυ, και η πορεία προς την εκπλήρωση του έρωτά τους δίνονται μέσα από λαμπρές περιγραφές της φύσης και αρχετυπικούς συμβολισμούς. Ωστόσο, σε ένα δεύτερο επίπεδο, ως βασικό θέμα του κειμένου προβάλλει η αντίθεση ανάμεσα στην πεζή, εχθρική πραγματικότητα και την αληθινή ζωή: τον κόσμο του ονείρου και της επιθυμίας.

Γραμμένα σε ιδιαίτερα αισθαντική γλώσσα, τα Πορφυρά πανιά (1923) θεωρήθηκαν δείγμα ενός ιδιότυπου αισθητισμού, όταν, λίγα χρόνια μετά τη Ρωσική Επανάσταση, σιγούσαν ο ένας μετά τον άλλον οι Ρώσοι μοντερνιστές, για να παραχωρήσουν τη θέση τους σε αμφιβόλου ταλέντου «προλετάριους» συγγραφείς. Το κλίμα ωστόσο άλλαξε άρδην από τα τέλη της δεκαετίας του ’50, οπότε εγκαινιάζεται μία περίοδος ενθουσιώδους υποδοχής του έργου του Γκρίν, που διαρκεί μέχρι σήμερα, καθιστώντας τα Πορφυρά πανιά μιαν από τις πιο δημοφιλείς νουβέλες της ρωσικής λογοτεχνίας.

Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ – Σώσα

Μετάφραση:Μιχάλης Πάγκαλος

Επίμετρο: Σταύρος Ζουμπουλάκης, Μιχάλης Πάγκαλος

Μια ιστορία αγάπης διαδραματίζεται στην εβραϊκή κοινότητα της Βαρσοβίας μέσα σε ένα κλίμα αγωνίας, καθώς ο Χίτλερ βρίσκεται προ των πυλών. Ο Άαρον Γκρέιντινγκερ, γόνος χασιδικής ραββινικής οικογένειας, έχει εγκαταλείψει τη μυθική οδό Κροχμάλνα, όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια, και έχει αφήσει πίσω του τον παραδοσιακό εβραϊκό τρόπο ζωής· τώρα αγωνίζεται να κατακτήσει την αλήθεια της λογοτεχνίας.
Ανικανοποίητος από τη συναναστροφή με συγγραφείς και διανοούμενους και από τις ερωτικές σχέσεις με χειραφετημένες γυναίκες, ζει σε ένα υπαρξιακό κενό, που επιτείνεται από τον φόβο της επικείμενης εισβολής των ναζί. Θα μπορούσε εύκολα να αποκτήσει διαβατήριο και να διαφύγει στην Αμερική, ωστόσο όλα αλλάζουν όταν ξαναβρίσκει τη Σώσα, τον έρωτα των παιδικών του χρόνων, μια κοπέλα που χαρακτηρίζεται από μια αινιγματική αθωότητα.
Στο πολυεπίπεδο μυθιστόρημά του ο Σίνγκερ θέτει μια σειρά από μεγάλα ηθικά και μεταφυσικά ερωτήματα. Είναι η θυσία συνυφασμένη με την αγάπη; Ποια είναι τα όρια της ατομικής ευθύνης; Μπορεί ένας άνθρωπος που έχει αποστασιοποιηθεί από τη ζωή της κοινότητας να ξανασυνδεθεί με αυτήν χάρη στην αγάπη; Πώς ο Θεός επιτρέπει στο κακό να επικρατήσει;

Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα

Εισαγωγή – Ανθολόγηση – Απόδοση: Γιώργος Τσακνιάς

Τα αντικαθεστωτικά ανέκδοτα στην ΕΣΣΔ και στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης υπήρξαν ένα φαινόμενο με τεράστια έκταση, διάρκεια και ποικιλία, παρά τις συνέπειες που υφίσταντο όσοι τα αναπαρήγαν. Στο ανά χείρας βιβλίο ανθολογοῦνται περί τα 160 αντιπροσωπευτικά (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα, που προέρχονται από ρωσικές ή μεταφρασμένες στα αγγλικά πηγές και καλύπτουν την περίοδο από τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια μέχρι την κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων.
Το εισαγωγικό κείμενο επιχειρεί να ερμηνεύσει τα ανέκδοτα ως ιστορικό φαινόμενο αλλά και ως δημιούργημα του προφορικού πολιτισμού. Στόχος της ανθολογίας είναι να δώσει στον αναγνώστη μια μικρή γεύση της ιστορίας του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» από τη σκοπιά των ανθρώπων που έζησαν την ιστορία αυτή στο πετσί τους. Το πικρό γέλιο τους δεν είναι παρά άλλη μια ψηφίδα της ανθρώπινης κατάστασης· όπως λέει ο Επιθεωρητής του Γκόγκολ: «Με ποιον γελάτε; Με τους εαυτούς σας γελάτε!»

Μαρτίν Κόαν – Ηθικές επιστήμες

Μετάφραση-Σημειώσεις: Έφη Γιαννοπούλου

Μπουένος Άιρες, 1982. Η στρατιωτική δικτατορία διανύει τους τελευταίους μήνες της και προσπαθεί να κρατηθεί στην εξουσία με τον Πόλεμο των Φώκλαντ. Το Εθνικό Κολέγιο του Μπουένος Άιρες, το ίδρυμα όπου εκπαιδεύεται η ελίτ, είναι ένα μέρος όπου κυριαρχεί η πειθαρχία, ο φόβος και η καταπίεση. Η εικοσάχρονη Μαρία Τερέσα, άρτι προσληφθείσα επιμελήτρια του κολεγίου, καλείται να γίνει το αόρατο βλέμμα που θα ελέγχει τα πάντα χωρίς το ίδιο να γίνεται αντιληπτό. Καθώς η πλοκή ξετυλίγεται, η Μαρία Τερέσα, εγκλωβιζόμενη όλο και περισσότερο σ’ αυτόν τον κόσμο των άτεγκτων κανόνων, οδηγείται στην τουαλέτα των αγοριών του κολεγίου, όπου παραμονεύει προκειμένου να συλλάβει επ’ αυτοφώρω τους μαθητές που καπνίζουν. Έτσι όμως έρχεται αντιμέτωπη με τις δικές της καταπιεσμένες επιθυμίες και φαντασιώσεις και στην πορεία μετατρέπεται από θύτης σε θύμα ενός ανελέητου ελεγκτικού μηχανισμού.
Ο Μαρτίν Κόαν, με μια αφήγηση αυστηρή και ψυχρή, κατασκευάζοντας μια γλώσσα που συχνά προκαλεί μια αίσθηση ανοίκειου, αποτυπώνει με ενάργεια τη διείσδυση του φόβου και μιας σαδιστικής ηθικής στην καθημερινότητα των ηρώων του.
Το μυθιστόρημα απέσπασε το 2007 το πολύ σημαντικό στον ισπανόφωνο κόσμο Βραβείο Herralde, ενώ λίγα χρόνια αργότερα η ιστορία μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με τον τίτλο La mirada invisible (Το αόρατο βλέμμα).

Παουλίνα Φλόρες – Τι ντροπή

Μετάφραση: Ματθίλδη Σιμχά

Στο πρώτο της βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων Τι ντροπή (2015), η Φλόρες περιγράφει τη σύγχρονη ζωή στη Χιλή: παράτολμα σχέδια εφήβων εξυφαίνονται σε παραθαλάσσιες πόλεις βυθισμένες στη φτώχεια· άντρες χάνουν τη δουλειά τους και στη συνέχεια βλέπουν τα εύθραυστα θεμέλια της οικογένειάς τους να καταρρέουν· τα σκαλιά της βιβλιοθήκης δεν οδηγούν τους θαμώνες στη λογοτεχνία, ανοίγουν όμως τον δρόμο για συναντήσεις με άλλες μορφές τέχνης: την αποπλάνηση, την αυταπάτη, την αυτοκαταστροφή.
Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, τρυφερότητα, ωριμότητα, αλλά και με μια εμμονή στη λεπτομέρεια που θυμίζει τη γραφή του Ρέυμοντ Κάρβερ, η Φλόρες παρατηρεί τους ανθρώπους γύρω της και εξερευνά τα θέματα της περηφάνιας, της αιδούς και της ταπείνωσης. Στο βιβλίο της παρακολουθούμε τους ήρωες τη στιγμή που αφήνουν πίσω τους την ηλικία της αθωότητας και εισέρχονται στη σκληρή πραγματικότητα.
Το ομώνυμο διήγημα τιμήθηκε με το Βραβείο Ρομπέρτο Μπολάνιο.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Άκης Παπαντώνης – Bildungsroman

Τριάντα τέσσερα ποιήματα που διαβάζονται ως μύχιο ημερολόγιο αλλά και ως συλλογική αυτοβιογραφία μιας γενιάς που ακόμα ψηλαφεί τη θέση της στην ιστορία. Στο φόντο οι δεκαετίες του ’80, του ’90 και το ξεκίνημα του 21ου αιώνα· στο προσκήνιο η βία της ενηλικίωσης, τα κληροδοτήματα της μνήμης και της απώλειας, ο χρόνος που δεν γυρίζει πίσω· ένα ιδιότυπο bildungsroman στο μεταίχμιο ποίησης και πρόζας.

Αριάδνη Καλοκύρη – Χώρα αναμονής

Η Χώρα αναμονής είναι σαν το παιχνίδι της γυάλινης σφαίρας. Μέσα της, αντί για τεχνητό χιόνι, ανακατεύονται αντικείμενα, πρόσωπα, ιστορίες. Όσο κουνάμε αυτή τη σφαίρα, η εικόνα αλλάζει. Ο χρόνος γίνεται κυνηγός, αλλοιώνεται και ξεγλιστρά· ενώ η μνήμη ταξιδεύει με το νέφος της φαντασίας.
Αυτή η χώρα αιωρείται κάπου ανάμεσα. Εύθραυστη, λοξή και, δυνάμει, αιχμηρή.

Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη – Άγρια χόρτα

ΒΡΟΧΗ

Βρέχει σήμερα απ’ το πρωί· βρέχει
υποσχέσεις στις παλάμες του κόσμου
κι όλοι τρίβουν τα χέρια τους με μανία

Βρέχει ουρανό στη θάλασσα, στάχυα στην άμμο
Παιχνίδια παιδικά στις καμινάδες των σπιτιών
και υπομονή στον ύπνο των μεγάλων

Βρέχει αέρα στην πλώρη των καραβιών, βρέχει τραγούδια
στα χείλη των εφήβων με τα διπλωμένα χέρια
και τα σκισμένα παντελόνια

Βρέχει σπίθες φωτιάς στης μνήμης τα κενά
κι αλάτι στις πληγές των δρόμων
Στριγγλίζουν τα φανάρια στις διαβάσεις

Βρέχει ηλιαχτίδες στους ώμους των κοριτσιών
και αυτοκινήτων αναρτήσεις στα μπαλκόνια
Τεντώνονται οι προσόψεις των σπιτιών κι οι ώρες

Βρέχει θάνατο στις σκονισμένες γωνίες των νοσοκομείων
και ουρές πλατιές στα τρένα και στα λεωφορεία
Σπρώχνουν ο ένας τον άλλον μη χάσουν την πορεία

Βρέχει και χοντρές ψιχάλες στα τζάμια των μαγαζιών
και στα παγκάκια. Μουλιάζει η γη, το χώμα,
νά ’ναι ελαφρύ το πέρασμα του φετινού χειμώνα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Σενέκας – Αποκολοκύνθωση

Εισαγωγη, μετάφραση, σχόλια: Σταύρος Τσιτσιρίδης

Η Αποκολοκύνθωση του Σενέκα αποτελεί τη μοναδική πλήρως σωζόμενη αρχαία μενίππεια σάτιρα, λογοτεχνικό υποείδος που χαρακτηριζόταν από την οργανική ανάμειξη διαφορετικών στοιχείων (κυρίως του πεζού με τον έμμετρο λόγο), την παρωδία λογοτεχνικών ειδών και τον έντονα φανταστικό χαρακτήρα του αφηγηματικού περιεχομένου. Το έργο γράφτηκε πιθανώς το 54 μ.Χ. και περιγράφει την, ματαιωθείσα τελικώς, αποθέωσιν του άρτι δολοφονηθέντος αυτοκράτορα Κλαυδίου. Ο ανώνυμος αφηγητής της σάτιρας παρακολουθεί το τέλος του αυτοκράτορα και εξιστορεί όσα ακολούθησαν: την εμφάνισή του ενώπιον της Συγκλήτου των Ολυμπίων θεών στον ουρανό, τη δίκη και τελικά την καταδίκη του από το δικαστήριο του κάτω κόσμου.

Ηρώνδρας- Μιμίαμβοι

Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει οκτώ μιμιάμβους (δηλαδή μίμους σε ιαμβικό μέτρο), γραμμένους στο α΄ μισό του 3ου αιώνα π.Χ. Οι μίμοι συνήθως αποτυπώνουν, σε πεζό ή έμμετρο λόγο, σκηνές της καθημερινής ζωής και αναδεικνύουν τυπικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Το ταπεινό είδος του μίμου, που ποτέ δεν αξιώθηκε τη θεσμική αναγνώριση των μεγάλων δραματικών ειδών, στο πέρασμα των αιώνων αποδείχθηκε το μακροβιότερο όλων και έφτασε να μονοπωλεί το θέατρο, όταν τα άλλα είδη αποτελούσαν παρελθόν.
Οι μιμίαμβοι του Ηρώνδα κατά κανόνα έχουν διαλογική μορφή. Διαδραματίζονται σε αστικό περιβάλλον και αντλούν την ύλη τους προεχόντως από όχι ιδιαιτέρως ευυπόληπτες περιοχές του ανθρώπινου βίου. Η πλοκή είναι υποτυπώδης, ενώ το κύριο βάρος πέφτει στη διαγραφή των χαρακτήρων – η γριά μαστροπός, ο αγοραίος πορνοβοσκός, η υστερική μητέρα με τον άτακτο και ανεπίδεκτο μαθήσεως γιο, οι ευλαβείς και συνάμα φιλότεχνες και φλύαρες κυράδες, η δεσποτική κυρία που συνουσιάζεται με τον δούλο της, οι ηδονοχαρείς «κολλητές», ο δαιμόνιος τσαγκάρης. Τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα είναι συνήθως γυναίκες, ωστόσο οι δύο πιο ολοκληρωμένοι χαρακτήρες είναι άντρες.
Πρόκειται για θεατρικά κείμενα που εντυπωσιάζουν με την αμεσότητα του ύφους, τον σφριγηλό λόγο και την κωμική αιχμηρότητα ή την ειρωνεία.

ΔΟΚΙΜΙΑ

Β. Π. Μεσολογγίτης – Ο κουρασμένος της ηδονής (Εξομολογήσεις σ’ ελεύθερο ρυθμό)
Φιλολογική επιμέλεια – Επίμετρο: Αλεξάνδρα Σαμουήλ

Ένα άγνωστο ποιητικό έργο του 1926, ξεχασμένο και από τον ίδιο τον ποιητή του, το οποίο βρέθηκε πρόσφατα και απροσδόκητα στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναδεικνύεται ως το πρώτο έργο γραμμένο σε πραγματικά μοντερνιστικό ελεύθερο στίχο που δημοσιεύτηκε στη γλώσσα μας σε αυτοτελή έκδοση. Βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν λάβει κανείς υπόψη ότι ο ποιητής του (ηλικίας τότε 20 ετών) φαίνεται να έχει μιμηθεί στους στίχους του εικόνες και την ατμόσφαιρα της πόλης κάποιων από τα ποιήματα της συλλογής Προύφροκ και άλλες παρατηρήσεις (1917) και της Έρημης Χώρας (1922) του Έλιοτ. Την επανέκδοση του έργου αυτού συνοδεύει εκτενής, διεισδυτική μελέτη της Αλεξάνδρας Σαμουήλ.

Νικήτας Σινιόσογλου – Λεωφόρος ΝΑΤΟ. Δοκίμιο περιπλάνησης

Η Λεωφόρος ΝΑΤΟ αναπλάθει το βίωμα μιας περιπλάνησης στην οδό ταχείας κυκλοφορίας που συνδέει τον Ασπρόπυργο με την Ελευσίνα. Πρωτοβρέθηκα στη Λεωφόρο ΝΑΤΟ το καλοκαίρι του 2016 και σημείωσα in situ σκέψεις και συναισθήματα για παρόδους και παρακάμψεις, για σύγχρονα ερείπια και ημιτελείς κατασκευές, για μεταβιομηχανικά κατάλοιπα που τελούν υπό ένα καθεστώς αδιευκρίνιστης αναμονής. Στη Λεωφόρο ΝΑΤΟ είδα να κατοπτρίζεται η ωμή εκδοχή της νεότερης Ελλάδας, αλλά καθ’ οδόν κάτι ακόμη με έλκυε όλο και πιο πολύ: η ταυτόχρονη αποσάθρωση τόπου και προσώπου. Η περιπλάνηση εξελίχθηκε σε ισχυρή εμπειρία αποκοπής από τον δημόσιο χώρο και τον οικείο εαυτό – χάρη σε αυτήν γεννήθηκε το βιβλίο.
Τυπικά η Λεωφόρος ΝΑΤΟ ανήκει στη λογοτεχνία της περιπλάνησης, με παρεκβάσεις για τις έννοιες του τόπου και του τοπίου, του ανήκειν και της ανεστιότητας. Είναι, όπως τα προηγούμενα βιβλία μου, μια απόπειρα εξερεύνησης των ορίων του δοκιμιακού λόγου κι επιπλέον ένα πείραμα ψυχογεωγραφίας. Κυρίως όμως είναι μια παραβολή για την εμπειρία της απώλειας που βρίσκεται στην αφετηρία κάθε περιπλάνησης.

Ν. Σ.